Çocuk Gelişimi Uzmanı Fulya Bican, erken çocukluk eğitiminde sadece bilişsel gelişime odaklanmanın yetersiz olduğunu ve 3–6 yaş döneminde duygusal regülasyon becerilerinin sistemli bir şekilde desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Bican, ebeveynlerin çocukları için sıkça kullandıkları “Çocuğum çok zeki” ifadesinin yeterli bir gelişim göstergesi olmadığını ifade ederek, zekanın yanı sıra psikolojik sağlamlığın da önemine dikkat çekti.

Bican, zeki ama duygusal regülasyon becerileri zayıf bir çocuğun, akademik başarıda öne çıkabileceğini ancak psikolojik olarak kırılgan kalabileceğini belirtti. Geleceğin dünyasında sadece zeka değil, duygusal güç, öz denetim ve dayanıklılığın da belirleyici olacağını ifade etti. Erken çocukluk dönemine ilişkin güncel araştırmalar, 3–6 yaş aralığında duygusal regülasyon, davranışsal öz düzenleme ve yürütücü işlevlerin hızlı gelişim gösterdiğini ortaya koyuyor.

Bu dönemde sınıf iklimi, öğretmen dili, günlük rutinler ve aile tutarlılığı gibi faktörlerin, çocuğun kriz anındaki tepkisini şekillendirdiğini ifade eden Bican, bu sürecin karakter mimarisinin kurulduğu bir evre olduğunu söyledi. Bican, anaokulunun yalnızca harf ve sayı öğretiminin yapıldığı bir alan olmadığını, çocuğun beklemeyi, sırasını korumayı, dürtüsünü yönetmeyi ve hayal kırıklığıyla baş etmeyi öğrendiği temel gelişim evresi olarak görülmesi gerektiğini belirtti.

Çocukların sadece bilgi almadığını, beklemeyi, kaybetmeyi, zorlanınca dağılmamayı ve yeniden toparlanmayı da öğrendiklerini söyleyen Bican, erken çocuklukta kazanılan öz düzenleme becerilerinin öğrenmenin temel altyapısını oluşturduğunu vurguladı. Bilimsel çalışmalar, çocukluk dönemindeki öz düzenleme ve duygusal regülasyon düzeyinin; akademik başarı, sosyal ilişkiler, psikolojik iyi oluş ve sağlıkla ilişkili davranışlarla anlamlı biçimde bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Bican, erken çocuklukta regülasyon becerilerinin desteklenmesinin kısa vadede sınıf içi uyumu artırdığını, uzun vadede ise çocuğun okul hazırbulunuşluğu, stresle baş etme kapasitesi, empati kurma biçimi ve problem çözme becerileri üzerinde etkili olduğunu ifade etti. Bican, okulda veya sosyal ortamda çocukların sırı sıra girmesi, kaybettiğinde yıkılmaması ve arkadaşının duygusunu fark edebilmesinin, ilerideki akademik sebatın ve sosyal uyumun temel taşları olduğunu belirtti.

Duyguların bastırılmasının yerine, çocukların duygularını tanıması ve uygun bir şekilde yönetmesine yardımcı olunması gerektiğini vurgulayan Bican, yetişkin dilinin burada kritik rol oynadığını belirtti. “Ağlama, sus, abartma demek yerine, ‘Şu an zorlanıyorsun’, ‘Kızdığını görüyorum’, ‘Birlikte toparlanalım’ demek gerekir” diyen Bican, çocukların önce yetişkinlerin desteğiyle regüle olacağını, zamanla bunu içselleştirip kendi davranışlarını yönetmeyi öğreneceklerini ifade etti.

Bican, okul öncesi kurumlarda duygusal regülasyon eğitimini tek seferlik etkinliklerle değil, günlük hayatın doğal akışına yerleştirilen bir sistemle desteklemek gerektiğini söyledi. Yapılandırılmış nefes egzersizleri, duygu etiketleme çalışmaları, kısa dikkat ve toparlanma rutinleri, drama ve rol oyunları gibi uygulamaların okulun temel eğitim mimarisinin bir parçası olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.

Bican, son yıllarda çocuklarda düşük hayal kırıklığı toleransı, sabırsızlık, ekran bağımlılığı ve sosyal geri çekilme gibi durumların daha görünür hale geldiğine dikkat çekerek, çocukları her zorlanmadan korumanın dayanıklılık üretemeyeceğini açıkladı. Eğitimde sınır koymanın güvenli bir çerçeve sağladığını ve kuralsız özgürlük değil, yapılandırılmış özgürlüğün sağlıklı gelişim getirdiğini ifade etti.

Son olarak, erken çocuklukta regülasyon eğitiminin etkili olabilmesi için okul-aile iş birliğinin zorunlu olduğuna değinen Bican, ailelerin de ev içinde az sayıda net kural, tutarlı rutinler ve kriz anlarında uygulanabilecek basit toparlanma adımlarıyla sürece katılması gerektiğini belirtti. Çocuğun okulda ve evde benzer bir çerçevede büyümesinin, regülasyon becerilerinin parçalanmaması adına önemli olduğunu vurguladı.

Bican, duygusal dayanıklılık, öz denetim, problem çözme, empati ve iş birliği gibi becerilerin başarılı bireyler yetiştirmenin anahtarını oluşturduğunu ifade ederek, başarı tanımının yeniden düşünülmesi gerektiğini söyledi. “Başarıyı yalnızca notla veya bilişsel performansla ölçemeyiz. Çocuğun kriz anındaki tepkisi de en az akademik çıktılar kadar önemlidir” diyerek, duygusal olarak güçlü, dengeli ve uyum becerisi yüksek bireyler yetiştirilmesinin önemini vurguladı.