Sendika ve Oda Başkanlarının Maaşları Gündemde

Çalışanların, memurların ve esnafların haklarını korumak amacıyla kurulan sendika ve oda başkanlarının maaşları, kamuoyunun dikkatini yeniden çekti. Üyelerinden topladıkları milyonlarca lira zorunlu aidat ve hizmet bedeli adı altında yapılan kesintilerle, işçilerin asgari ücretinden de pay alan bu başkanların maaşları, çeşitli ek ödemelerle birlikte milyonları buluyor. Bu durum, hem esnaf hem de işçi kesimleri arasında büyük bir tepkiye neden oldu.

Esnaflar, "Oda başkanları en az 300 bin TL maaş alıyor. Oda başkanlığı için adeta bir yarış var" şeklinde eleştirilerde bulunuyor. İşçiler de, enflasyon karşısında eriyen düşük ücretlerine rağmen, sendika başkanlarının aldıkları astronomik maaşlar ile makam tazminatlarına tepki gösteriyorlar.

Maaş Sınırı Yok

Sabah'tan Metin Can'ın haberine göre, Türkiye'de oda ve sendika başkanlarının maaşları yasal bir üst sınıra bağlı değil. Üye sayısına, yürürlükteki asgari ücrete ve bağlı oldukları sendikanın tüzüğüne göre değişiklik gösteriyor. Genel kurullarda belirlenen bu ücretler, üye sayısına göre 30.030 TL ile 300.300 TL arasında değişim gösterse de, temsil, huzur hakkı ve çeşitli ek ödemeler ile birlikte memur sendikalarında bu rakamlar 500 bin TL'yi, işçi sendikalarında ise 1-1.5 milyon TL'yi bulabiliyor.

Birçok sendika, maaşlarını kamuoyuyla paylaşsa da, çoğu genel kurullarında bu rakamları üyelerine açıklamamayı tercih ediyor. Bu durum, kamuoyunda daha fazla tartışmaya yol açıyor.

Mali Kaynağın Kaynağı

Peki, 'ballı' maaşların kaynakları nereden geliyor? Türkiye'de oda ve sendikaların en büyük gelir kalemi, üye aidatları oluşturuyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesinde 365 oda ve borsa bulunuyor. Bu kurumlara kayıtlı olarak çeşitli büyüklüklerde ve tüm sektörlerden 1.5 milyona yakın firma üye durumunda. Üyelerin ödemekle yükümlü olduğu munzam aidat sistemi, birçok işletmenin yıllardır tepkisini çekiyor.

İşletmeler, gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamelerinde gösterdikleri kâr üzerinden binde 5 oranında munzam aidat ödüyor. Bunun yanı sıra yıllık aidat, kayıt ücreti, ticaret sicili işlemleri, ilan ücretleri ve birçok başka kalem üzerinden kesintiler yapılıyor. Adeta bir paralel vergi dairesi gibi işleyen bu kurumlar, her yıl esnaf ve KOBİ’lerden milyarlarca lira zorunlu tahsilat yapıyor. En küçük işletmeler bile yıllık olarak 20 bin ila 330 bin TL ödemek zorunda kalıyor.

Sendika Sistemi

Sendikalardaki sistem de benzer şekilde işlemektedir. Sendikalar, kendilerine üye olan işçilerin brüt ücreti üzerinden belirli kesintilerle para toplamaktadır. Sendika üyesi işçilerden kesilen aylık üyelik aidatı, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereği, aylık brüt çıplak ücretin günlük yevmiye tutarını aşamaz. Kesinti oranları ise sendikaların kendi tüzüklerinde belirlediği yüzdelere göre değişim göstermektedir.

Şeffaflık Sorunu

Üye aidatları yoluyla sendika ve odalar milyarlarca lira yönetmektedir. Ancak birçok kurumda başkanların toplam mali hakları, temsil giderleri ve yönetim maliyetleri hakkında kamuoyuna açıklama yapılmamaktadır. Aidat ödeyen üye, kendi cebinden çıkan parayı biliyor ama bu paranın hangi hizmetlere dönüştüğünü ve yöneten kadroların toplam maliyetini aynı açıklıkla göremiyor.

Koltukları Bırakmak İstemiyorlar

Bu durum sonucunda sendika ve oda başkanları, koltuklarını bırakmak istemiyor. Bazı başkanlar, uzun yıllardır görevde bulunuyor. Örneğin, Türkiye Otel, Lokanta, Dinlenme Yerleri İşçileri Sendikası (TOLEYİS) Başkanı Cemail Bakındı, 1 Eylül 1977'den beri başkanlık görevini sürdürüyor. TESK Başkanı Bendevi Palandöken, 16 yıldır bu görevi yürütmektedir ve aynı zamanda 36 yıldır Türkiye Bakkallar ve Bayiler Esnaf Odası Başkanlığı’nı da sürdürmektedir.

TEKSİF Başkanı Nazmi Irgat, 19 yıldır, TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar 21 yıldır, Koop-İş Genel Başkanı Eyüp Alemdar 16 yıldır, Hak-İş Genel Başkanı Mahmut Arslan 15 yıldır, Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay 13 yıldır, Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın ise 11 yıldır aynı koltukta oturmaktadır.