Niþasta Bazlý Þeker Üretimi ve Ticaretine Yönelik Soruþturma

Türkiye'de niþasta bazlý þeker üretimi ve ticareti yapan firmalara yönelik yürütülen soruşturmanın ayrıntıları ortaya çıktı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı ile Vergi Denetim Kurulu'nun raporları üzerine 25 şirket hakkında soruşturma başlattı. Soruşturma kapsamında yapılan aramalar sonucunda, şirketlerin kayıtdışı nişasta bazlı şekerleri farklı isimler altında faturalandırarak piyasaya sürdüğü iddiası öne sürüldü.

Arama yapılan şirketler arasında Türkiye genelinde helva, reçel ve tahin ürünleriyle tanınan Seyidoğlu Gıda da yer alıyor. Raporlarda, Seyidoğlu'nun milyonlarca kilogram kayıtdışı nişasta bazlı şeker alımını "maltodekstrin" adıyla faturalandırdığı öne sürüldü. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu, Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı ile Vergi Denetim Kurulu'nun raporları ışığında soruşturma başlatarak 2022-2024 yılları arasında nişasta bazlı şeker üreten, satan veya kullanan firmaları incelemeye aldı.

Keyfi Faturalama Yöntemleri

Soruşturmanın detaylarına göre, iç piyasaya satılması yasak olan nişasta bazlı şekerlerin aracılar üzerinden piyasaya sürüldüğü ve faturalarında "maltodekstrin", "glukoz", "nişasta" ve "fruktoz" gibi farklı isimlerle gösterildiği iddia ediliyor. Bu işlemle, ürünlerin gerçek niteliğinin gizlendiği öne sürülmektedir. Vergi Denetim Kurulu raporunda, kayıtdışı şekerin üreticiden toptancıya, oradan da gıda üreticilerine ulaştırıldığı bir sistemin varlığına dikkat çekildi.

Raporda dikkat çeken bir diğer konu ise kayıtdışı ve denetimsiz olarak üretilen nişasta bazlı şekerlerin gıda zincirine kaçak yollarla dahil edilmesi ve bunun halk sağlığını tehdit etmesidir. Tarım ve Orman Bakanlığı, bu durumun sahte ballarla ilişkisini de ortaya koyarak, ucuz mısır şuruplarının bu sahte ürünlerde kullanıldığını vurguladı. Üreticilerin kapasite kullanım oranlarını kağıt üzerinde düşük gösterip, gerçek üretimlerini gizli hatlar ve faturasız sevkiyatlarla sürdürdükleri de raporda yer aldı.

Seyidoğlu'nun İddiaları ve Öne Çıkan Sayılar

Söz konusu rapora göre, Seyidoğlu Gıda, Ak Nişasta'dan 2 milyon 357 bin 290 kilogram, Beşan Nişasta'dan ise 3 milyon 122 bin 250 kilogram nişasta bazlı şeker almış. Bu miktarlar, toplamda 5 milyon 479 bin 540 kilogram kayıtdışı nişasta bazlı şekerin farklı ürün adlarıyla faturalandığını ortaya koyuyor. Seyidoğlu'nun bu ürünleri mamul maddelerde kullanarak iç piyasaya sunduğu belirtiliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı, Seyidoğlu hakkında Şeker Kanunu kapsamına uygun olarak idari yaptırım uygulanmasının uygun olacağını belirtti. Ayrıca, Beşan Nişasta'nın iç piyasaya satış kotası olmamasına rağmen 4 milyon 703 bin 189 kilogram nişasta bazlı şekeri farklı şirketler üzerinden piyasaya sürdüğü ileri sürüldü. Bu ürünlerin dağıtıldığı firmalar arasında Hastürk Gıda, Saf Naturel Bal ve Uğurlu Helva Tahin de bulunmaktadır.

Arama Yapılan Şirketler

Soruşturma kapsamında arama ve el koyma işlemi yapılan 25 şirket şöyle sıralandı:

• Ak Nişasta Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Aktaşlar Et Gıda ve Hayvancılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
• Anadolu Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Artı Endüstriyel Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Beşan Nişasta Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Beylerbeyi Lokum Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Emelce Gıda Tarım İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Gaziantep Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti.
• GSF Gıda Sanayi Fabrikaları Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Hasal Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Hastürk Gıda Otomotiv İnşaat Emlak Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Karamehmetler Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Kervan Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Küçükmeral Gıda İnşaat Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Natura Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Nurs Lokman Hekim Gıda, Tarım, Bitki ve Botanik Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Özdey Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Saf Naturel Bal Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Seyidoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Seyyidler Otomotiv Gıda İnşaat Dayanıklı Tüketim Malları Emlakçılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Suluca Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Sunar Mısır Entegre Tesisleri Sanayii ve Ticaret A.Ş.
• Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Uğurlu Helva Tahin Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Sugabee Şekerleme Gıda İnşaat Sanayi İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.

Şüphelilerin isimleri de belirlendi. Aralarında şirket yöneticileri ve iş insanlarının bulunduğu 47 kişi ifadeye çağrıldı. Bu durum, sektör içerisindeki kayıtdışı ticaretin boyutunu ve halk sağlığına olan etkilerini daha da net bir şekilde ortaya koyuyor.