Büyük Taarruz’un Zaferle Taçlanması
Başlangıç ve Planlama
26 Ağustos'ta topçu ateşleriyle başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos'ta zaferle sonuçlandı. Bu süreçte Yunan cephesi, iki günde yarıldı. 28 Ağustos’ta düşmandan temizlenen Afyon’a taşınan karargâhta, düşmana vurulacak ölümcül darbenin planları yapıldı ve uygulanmaya konuldu. 29 Ağustos itibarıyla, düşman ordusu ile yoğun çatışmalar yaşandı. Ancak teknik yetersizlikler nedeniyle son durum sabahın erken saatlerinde netleştirilebildi.
Kritik Toplantı ve Harekâtın Başlaması
“Kesin zafer” öncesinde Mustafa Kemal Paşa, İsmet ve Fevzi Paşa’yı kritik bir toplantıya çağırdı. Üç komutanın ortak bir beklentisi vardı. 30 Ağustos günü sabah 6.30’da Batı Orduları Komutanı İsmet Paşa, birliklerine “Düşmanı çembere al ve imha et” emrini verdi. Aynı zamanda, doğrudan muharebeyle Aslýhanlar Meydan Muharebesi’nin tüm kuvvetlerle sonuçlandırılması talimatı verildi. Hem kuzeydeki hem de güneydeki Türk birlikleri batıya doğru 15-20 km kaydırıldı ve 17.00'de “imha taarruzu” başlatıldı.
Büyük Taarruz'un Gelişimi
Mustafa Kemal Paşa, saat 18.30’da Zafertepe’den 9. Alay vasıtasıyla 5. Kafkas Tümeni’ne gönderdiği emirle tümenin süngü hücumu ile düşmanı atmasını ve Adatepe’yi ele geçirmesini istedi. 126. Alay, saat 23.30’da bomba ve süngü hücumu ile Yunanları son mevzilerinden de attı. 30 Ağustos’ta büyük ölçüde çember içine alınan Yunan ordusunun önemli bir kısmı kaçmayı başarsa da, gerçekleşen takip harekâtıyla önemli bir kısmı imha edildi ve esir alındı.
Tarihsel Önemi
Büyük Taarruz, Türk tarihinin büyük zaferlerinden biri olurken, diğer yandan İzmir’e doğru kaçan Yunan ordusunun yarattığı yıkım da göz önünde bulunduruldu. Tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin Türk ordusunun bağımsızlık mücadelesinde elde ettiği büyük bir zafer olduğunu vurguladı. Atatürk’ün bu zafer öncesi barışa bir kez daha şans verdiğini hatırlatarak, Temmuz başında Fethi Bey’i Avrupa’ya gönderdiğini ve Londra'dan gelen isteksiz tavırların, Mustafa Kemal Paşa’yı taarruza mecbur bıraktığını ifade etti.
Yeni Bir Dönüm Noktası
30 Ağustos, “Güneşin Batmadığı İmparatorluk” olan İngiltere’nin de yenilebileceğini kanıtlayan bir zafer olarak tarihe geçti. Bu zafer, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu felsefesinin ve dış politikasındaki temel ilkelerin hukuki, siyasi ve ideolojik anlamda dayanağı olmuştur. Elmacı, 30 Ağustos zaferinin, siyasal meşruiyetin İstanbul’dan alınıp halka verilmesini kolaylaştırdığını vurguladı.
Sevr Antlaşması'nın Çöküşü
Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, zaferin en önemli kazanımının Sevr Antlaşması'nı çökerterek, Batılı emperyalist güçlerin Türkleri Anadolu’dan atmayı hedefleyen planlarını boşa çıkartmak olduğunu belirtti. Zaferin kazanılması, ülke genelinde coşkuyla kutlandı ve özellikle Doğu'daki ülkelerde büyük bir ilgiyle karşılandı. 30 Ağustos zaferi, aynı zamanda diğer mazlum milletlerin emperyalizme karşı mücadelesine de örnek olmuştur.
