Şanghay İşbirliği Örgütü State Başkanları Konseyi Toplantısı Bişkek'te Başladı

Avrasya bloğu olan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi toplantısı, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'teki Yntymak Ordo kompleksinde başladı. Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Cabarov'un devlet ve hükümet başkanlarını karşılamasının ardından geleneksel aile fotoğrafı çekildi. Liderler, iki gün sürecek zirve kapsamında "Sürdürülebilir Barış, Kalkınma ve Refah İçin Birlikte" teması altında toplanarak "Bişkek Deklarasyonu"nu imzalaması bekleniyor.

Toplantıya, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev katıldı.

Putin, Erdoğan ve Lukaşenko Görüşmesi

Zirve oturumları sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko gayri resmi bir görüşme gerçekleştirdi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov'un aktardığı bilgilere göre üç lider "ayaküstü" sohbet etti. Yayınlanan fotoğrafta Erdoğan ve Putin'in rahat vücut dili dikkat çekti. Yapılan açıklamalarda, üç liderin bölgedeki son gelişmeleri detaylı bir biçimde değerlendirdiği belirtildi.

Görüşmede Türkiye'nin Şanghay İşbirliği Örgütü'ne katılım süreci ve yürütülen ateşkes görüşmeleri gibi konular da masaya yatırıldı. Üç lider ayrıca bölgedeki istikrarın korunması ve barış ortamının sağlanması adına stratejik konuları ele aldı. Erdoğan, Putin ile olan görüşmesinden önce Azerbaycan Başbakanı İlham Aliyev ile de bir araya geldi. İki lider Türkiye-Azerbaycan ikili ilişkileri ve bölgesel-güvenlik gelişmelerini görüştü.

Erdoğan'dan "İşbirliğini Artıracağız" Vurgusu

Zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Cabarov, örgütün sınır güvenliğine odaklanan bir mekanizmadan uluslararası alanda etkili bir küresel aktöre dönüştüğünü ifade etti. Üye ülkelerin dünya nüfusunun yüzde 40'ından fazlasını ve küresel gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yaklaşık çeyreğini oluşturduğunu vurgulayan Cabarov, Kırgızistan'ın dönem başkanlığı felsefesinin "Birlik, refahın temelidir" sözüne dayanacağını belirtti.

Devlet Başkanları Konseyi toplantısının ardından Türkiye'nin 2012'den bu yana diyalog ortağı olarak yer aldığı ŞİÖ Plus toplantısı gerçekleştirildi. Erdoğan burada, "Yükselen bir yıldız olarak gördüğümüz Şanghay İşbirliği Örgütü ile her alanda iş birliğimizi ilerletmek için çaba göstereceğiz" açıklamasında bulundu. ŞİÖ'nün büyüklüğüne dikkat çeken Erdoğan, "3.5 milyar insanı ve 35 trilyon dolarlık gayri safi yurtiçi hasılayı temsil eden Şanghay İşbirliği Örgütü, çok kutuplu düzenin vazgeçilmez bir unsurudur" dedi.

Dünya Çatışmalarına Dikkat Çeken Açıklamalar

Türkiye'nin diyalog ve diplomasi yoluyla çatışmaların çözümü için sorumluluk aldığını belirten Erdoğan, "Örgütün sadece barış ve istikrarın sağlanmasında değil, aynı zamanda güvenli ulaştırma koridorlarının oluşturulmasında ve enerji arz güvenliğinin sağlanmasında da rol oynayacağına inanıyoruz" şeklinde konuştu. Ayrıca, Türkiye'nin 11-12 Kasım tarihlerinde Antalya'da COP31 zirvesine ev sahipliği yapacağını kaydetti.

Gazze ve Lübnan’daki duruma da değinen Erdoğan, İsrail saldırılarında büyük can kaybının yaşandığını vurgulayarak, tüm bölgenin bu saldırgan politikanın bedelini ödediğini uyardı. Erdoğan, "Bölgesel sahiplenme ve kolektif caydırıcılığa dayalı Mekke Savunma İttifakı, bölgesel ve küresel barış ile istikrara önemli katkılar sağlayacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

Çin'den Evrensel Güvenlik İsteği

Rusya-Ukrayna savaşı, ABD'nin İran ile mücadeleleri ve Gazze'deki gelişmeler gölgesinde gerçekleşen zirvede, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ŞİÖ’nün güvenliği önceliklendirmesi ve evrensel bir güvenlik ortamı teşvik etmesi gerektiğini belirtti. Çin resmi haber ajansına göre, Şi, diyalog ve danışmanın önemini vurgulayarak, örgütün yönetişimini adil ve düzenli bir şekilde iyileştirilmesi çağrısında bulundu.

Şi Cinping, "Çin, Şanghay İşbirliği Örgütü'nü Kuşak ve Yol'un yüksek kaliteli ortak inşası ve Küresel Kalkınma İnisiyatifi'nin uygulanması için öncelikli bir alan olarak görmektedir" dedi. Çin'in örgütü Küresel Güvenlik İnisiyatifi'nin uygulanması için önemli bir platform haline getirmeye yardımcı olmaya hazır olduğunu da dile getirdi.

Şi, nesiller boyu sürecek dostluk için sağlam bir temel atılması ve ortak refahın geleceğine öncülük edilmesi vurgusuyla Pekin'in bir Çin-ŞİÖ temeli eğitim iş birliği merkezi kuracağını duyurdu.