Bir şirketin bankalarla imzaladığı Genel Kredi Sözleşmelerinin toplamı 20 Milyar 975 Milyon TL'ye ulaşıyorsa, bu durum banka kredi kapasitesinin nasıl belirlendiği sorusunu akıllara getiriyor. X Koren Elektrik'in 2024 tarihli halka arz belgelerinde, bankalar tarafından şirkete tanımlanan toplam kredi kapasitesinin bu tutarı aştığı belirtilmektedir. Bu kredi kapasitesinin büyük bir kısmı kamu bankaları tarafından sağlanmış görünüyor.

Bankalar tarafından belirlenen 20 Milyar 975 Milyon TL'nin 10 Milyar TL'si Vakıf Katılım, 5 Milyar TL'si VakıfBank, ve geriye kalan bölümler diğer özel ve kamu bankaları tarafından tanımlanmıştır. Özellikle kamu bankalarının katkısı ile bu toplam limit, toplam kapasitenin yaklaşık %84.15'ini oluşturarak önemli bir oran yaratmaktadır. Aynı zamanda şirketin 30 Haziran 2024 itibarıyla finansal borcunun 8 Milyar 161 Milyon TL, bunun banka kredileri kısmının ise 7 Milyar 396 Milyon TL olarak açıklandığı dikkate alındığında, toplam kredi kapasitesinin önemli bir bölümünün henüz kullanılmadığı anlaşılmaktadır.

Peki, banka ticari bir şirkete bu kadar yüksek limitler belirlerken hangi finansal göstergeleri göz önünde bulunduruyor? Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından hazırlanan Kredi Tahsis ve İzleme Süreçlerine İlişkin Rehberi, bankaların göz önünde bulundurması gereken temel belirleyicileri sıralamaktadır. Bu göstergeler arasında şirketin özkaynak oranı, borç/özkaynak oranı, EBITDA, faiz taşıyan borçların EBITDA’ya oranı, toplam borçluluk seviyesi, varlık kalitesi ve borç hizmeti karşılama oranları gibi değerler bulunmaktadır.

Rehberi takip eden bankalar, sadece finansal oranları değerlendirmekle kalmaz, aynı zamanda sektörel ve coğrafi piyasa koşullarını da analiz eder. Şirketin geçmiş performansı, gelirleri, nakit akışları ve gelecekteki finansal tahminleri, kredi tahsis sürecinde kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, teminat gösterilmesi durumunda, bankaların bu teminatları gerçekçi bir şekilde değerlemesi gerekmektedir. Bunun için gerekli yöntemler ve prosedürler önceden belirlenmeli ve değerlemeler ihtiyatlı bir şekilde yapılmalıdır.

Özellikle kamu bankalarının kredi tahsis sürecindeki yaklaşımları da ayrı bir merak konusudur. Örneğin, Vakıf Katılım'ın 10 Milyar TL, VakıfBank’ın 5 Milyar TL ve Ziraat Katılım'ın 2 Milyar TL'lik limitleri aynı kredi değerlendirme mantığının sonucu mu, yoksa her banka kendi bilanço, teminat ve nakit akışı analizine göre mi bu limitleri tanımladı? Bu sorunun yanıtı, finansal sağlığa dair daha kapsamlı bir değerlendirme yapılmasına olanak tanıyacaktır.

2025 ve 2026 yıllarında X Koren'in bu limitleri ne ölçüde kullandığı veya yeni limitlerin artırılıp artırılmadığı gibi verilere ulaşmak zor olmakla birlikte, kamu bankalarındaki kredi bakiyelerinin ne durumda olduğunun açıklanması büyük önem taşımaktadır. Daha da ciddileşen bir durum, Hasan Kaytan adının fon soruşturmasında geçmesidir. Bu tür iddialar, bankaların kredi tahsis süreçlerinde izlediği yöntemlerin daha fazla şeffaflıkla gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Sonuç olarak, bankaların X Koren hakkında verdiği kredi limitinin hangi finansal verilere ve teminatlara dayandığını, kredi tahsis süreçlerinde herhangi bir usulsüzlük olup olmadığını ortaya çıkarmak açısından detaylı bir değerlendirme yapılmalıdır. Kamu zararına yol açabilecek veya hukuki olarak sorun teşkil edebilecek durumların önüne geçmek amacıyla, yetkili mercilerin gerekli idari ve adli işlemleri gecikmeksizin gerçekleştirmesi önemlidir.